📚

2. Ünite: Kuvvetin Etkisinde Hareket

Kuvvet Nedir? Geçmiş Yılları Hatırlayalım

Kuvvetin Tanımı

Duran bir cismi hareket ettiren, hareket eden bir cismi durduran, cisimlerin yönünü, doğrultusunu ve şeklini değiştirebilen etkiye Kuvvet denir.

Ölçüm ve Birim

Kuvvet Dinamometre adı verilen yaylı bir aletle ölçülür. Birimi Newton (N)'dur. Kısaca 'F' harfi ile gösterilir.

Kuvvetin Cisimler Üzerindeki 7 Etkisi

🚀

Hızlandırma

Hareket yönünde uygulanan kuvvet cismi hızlandırır.

🛑

Yavaşlatma

Hareket yönüne zıt uygulanan kuvvet cismi yavaşlatır.

🧱

Durdurma

Hareket eden cismi tamamen durdurabilir.

🔀

Yön Değiştirme

Hareket hâlindeki cismin farklı bir yöne gitmesini sağlayabilir.

🧽

Şekil Değiştirme

Sıkma, bükme veya vurma ile cismin kalıcı ya da geçici şeklini değiştirir.

⚙️

Döndürme

Kapı kolu çevirmek veya direksiyon çevirmek gibi döndürme etkisi yapar.

🏎️

Harekete Geçirme

Duran bir cismin hareket etmesini sağlar.

Bileşke Kuvvetin Özellikleri

Günlük hayatta kapıyı açarken, topa vururken, yazı yazarken ve daha pek çok durumda kuvvetin etkilerini görebiliriz. Bir cisme uygulanan kuvvetin uygulama noktası, yönü, doğrultusu ve büyüklüğü vardır. Kuvvet tanımlanırken bu özelliklerden faydalanılır. Kuvvetin özelliklerini bir örnek üzerinde inceleyelim.

Örnek 1: Kutu İtme

Kuzey Güney Batı Doğu
🚶
📦
A 10 N

Görseldeki kişi; kutuya uygulama noktası A olan, 10 N büyüklüğünde, doğu-batı doğrultusunda ve doğu yönünde kuvvet uygulamıştır.

Yön ve doğrultu birbirinden farklı kavramlardır. Doğrultu, birbirine zıt iki yönü kapsamaktadır. Kuvveti göstermek için ok işareti (→) kullanılır. Kuvvet "F" ile gösterilir. Birimlendirme sayesinde kuvvetin büyüklüğü hakkında yorum yapılabilir.

Örnek 2: Kareli Düzlemde Kuvvet

F₁ F₂
F₁: 1. Kuvvet      F₂: 2. Kuvvet

Yanda birimlendirilerek gösterilen F₁ ve F₂ kuvvetlerinin özellikleri tabloda verilmiştir.
(Her bir kare kenarı 1 N'ı göstermektedir.)

Kuvvet Yön Doğrultu Büyüklük (N)
F₁ Doğu Doğu-Batı 3
F₂ Batı Doğu-Batı 2

Bileşke Kuvvet Hesaplama

N
N
Kutu
0 N
0 N
Kuvvet değerlerini girin ve "Uygula" butonuna basın.

Halat Çekme Simülasyonu

Sağ ve Sol takımların uyguladığı kuvvetleri belirleyin ve halat çekme yarışmasını başlatın!

N
N
Kuvvetleri girin ve yarışmayı başlatın!

Bileşke Kuvvet Etkinliği

Aşağıdaki cisimlere etki eden kuvvetlerin Bileşke Kuvvetini (R) bulunuz. (1 Kare = 1 N)

🎒 3N 1N 2N
N
🪑 4N 5N
N
🛏️ 2N 4N
N
🧺 2N 2N 1N
N
🏺 4N 2N 5N
N
📦 4N 1N 2N
N

Harekete Etki Eden Kuvvetler

Hareket halindeki bir araca etki eden Motor Kuvveti (İtme) ve Sürtünme Kuvveti arasındaki ilişkiyi test edin.

Sürat: 50 km/h (Sabit)
50 N ▶
◀ 50 N
Durum: Dengelenmiş Kuvvetler (Sabit Süratli Hareket)

Sürat mi? Hız mı?

Sürat, Alınan Yol ile ilgilidir (Dolambaçlı yoldur). Hız ise Yer Değiştirme ile ilgilidir (En kısa düz çizgidir).

A Şehri B Şehri 🚚

Sürat

  • Yönsüzdür (Skaler büyüklük).
  • Alınan yol ile hesaplanır (Tüm dolambaçlı yol).
  • Formül: Sürat = Alınan Yol / Zaman
  • A'dan B'ye giden aracın göstergesinde yazan değerdir.

Ortak Özellikleri

  • İkisi de hareket ile ilgilidir.
  • İkisi de zaman dikkate alınarak hesaplanır.
  • Uluslararası birimleri m/s (metre/saniye) veya km/h'dir.

Hız

  • Yönlüdür (Vektörel büyüklük). Yön belirtmek zorunludur.
  • Yer değiştirme ile hesaplanır (A'dan B'ye en kısa düz çizgi).
  • Formül: Hız = Yer Değiştirme / Zaman